Möwsümleýin Sagdynlyk: Möwsümleýin geçişlerde sagdynlygy saklamak

Möwsümleriň üýtgemeginiň bedene täsiri

Möwsümleýin temperaturalaryň üýtgemegi howadaky allergenleriň konsentrasiýasyna we dem alyş saglygyna düýpli täsir edýär. Geçiş döwürlerinde temperatura ýokarlananda, ösümlikler çaltlaşdyrylan köpeliş sikllerine girýärler, bu bolsa tozan önümçiliginiň, esasanam gaýyn, ambroz we ot görnüşlerinden köpelmegine getirýär. Şol bir wagtyň özünde, ýyly şertler tozan akarlary (Dermatophagoides görnüşleri) üçin amatly ýaşaýyş ýerlerini döredýär, olaryň populýasiýalary çyglylyk derejesi 50% -den ýokary we temperatura 20-25°C aralygynda ösýär. Bu biologik bölejikler, dem alnanda, meýilli adamlarda immunoglobulin E (IgE) arkaly ýüze çykýan ýokary duýgurlyk reaksiýalaryny döredýär, bu bolsa burun dykylmagy, rinoreýa we asgyrma bilen häsiýetlendirilýän allergiki rinit ýa-da astmanyň ýitileşmelerinde görülýän has agyr bronhial ýokary reaksiýa hökmünde ýüze çykýar.

Mundan başga-da, temperaturanyň çalt üýtgemegi sebäpli ýüze çykýan birden termoregulýasiýa kynçylyklary dem alyş ýollarynyň epiteliýasyna fiziologiki stres döredýär. Adatça 34-36°C temperaturada saklanýan burun nemli gatlagy sowuk täsir wagtynda damarlaryň daralmagyna we ýyly döwürlerde damarlaryň giňelmegine sezewar bolýar, bu bolsa nemli gatlagyň arassalaýyş mehanizmlerine täsir edýär. Klimatologik barlaglara görä, bu termal stres sekretor immunoglobulin A (sIgA) önümçiligini 40% -e çenli azaldýar we dem alyş ýollarynyň birinji derejeli immunologik goragyny ep-esli gowşadýar. Netijede ýüze çykýan epiteliýa gowşaklygy wirus patogenezi üçin iň amatly şertleri döredýär - rinowiruslar sowuk burun ýollarynda köpelme tizliginiň ýokarlanandygyny görkezýär (bedeniň esasy temperaturasyna garşy 33-35°C), gripp wironlary bolsa pes çygly sowuk howada has ýokary daşky gurşaw durnuklylygyny saklaýar. Bu birleşdirilen faktorlar geçiş möwsümlerinde ýokarky dem alyş ýollarynyň infeksiýalarynyň töwekgelçiligini takmynan 30% ýokarlandyrýar, esasanam nemli gatlagyň immuniteti pes bolan çagalar we gartaşan ilata täsir edýär.

Möwsümleýin temperatura üýtgemeleri gan damarlarynyň daralmasyny we giňelme görnüşlerini üýtgedip, gan basyşynyň derejesiniň durnuksyzlygyna sebäp bolmak arkaly ýürek-damar ulgamynyň işine düýpli täsir edip biler. Geçiş howa döwürlerinde daşky gurşawyň temperaturasynyň birden üýtgemegi bedeniň termal deňagramlylygyny saklamaga synanyşanda damar tonusynyň gaýtalanýan üýtgemelerine sebäp bolýar. Bu fiziologiki stress gipertoniýa (dowamly ýokary gan basyşy) we koronar arteriýa keseli (ýürek myşsalaryna gan akymynyň bozulmagy) ýaly öňden bar bolan keselleri bolan adamlara deň derejede täsir etmeýär.

Gan basyşynyň durnuksyzlygy ýürek-damar ulgamyna goşmaça agram salýar we ýüregi gany netijeli aýlanmak üçin has köp işlemäge mejbur edýär. Ejir adamlar üçin bu ýokary isleg ýürek işiniň bozulmagyny basyp, ýiti ýürek-damar kynçylyklarynyň töwekgelçiligini ep-esli ýokarlandyryp biler. Bularyň arasynda angina pektorisi (köksürde agyry döredýän kislorod üpjünçiliginiň azalmagy) we miokard infarkty (ýürek dokumalarynyň zeperlenmegine getirýän koronar gan akymynyň doly blokirlenmegi) bolup biler. Lukmançylyk barlaglary temperatura bilen baglanyşykly şeýle gemodinamik durnuksyzlygyň möwsümleýin geçişlerde, esasanam gartaşan hassalarda we ýaramaz dolandyrylýan dowamly keselleri bolanlarda ýürek-damar adatdan daşary ýagdaýlarynyň 20-30% artmagyna sebäp bolýandygyny görkezýär.

Temperaturanyň we çyglylygyň möwsümleýin üýtgemeleri bedeniň immun funksiýasyna wagtlaýyn täsir edip biler. Immun ulgamy üýtgeýän daşky gurşaw şertlerine uýgunlaşmak üçin wagt talap edýändigi sebäpli, bu uýgunlaşma döwri gowşaklyk penjiresini döredýär. Bu tapgyrda wiruslar ýa-da bakteriýalar ýaly patogenlere duçar bolsa, bedeniň gorag güýji gowşap, sowuklama, dümew ýa-da dem alyş ýollarynyň keselleri ýaly infeksiýalaryň ähtimallygyny ýokarlandyryp biler. Ýaşuly ulular, kiçi çagalar we dowamly saglyk ýagdaýy bolanlar immun jogaplarynyň has çydamly däldigi sebäpli möwsümleýin geçiş döwründe has ejiz bolýarlar.

Möwsümleýin üýtgeşmeler döwründe umumy keselleriň öňüni almak we bejermek

Dem alyş ýollarynyň keselleri

1. Gorag çärelerini güýçlendiriň

Tozanlaryň ýokary konsentrasiýasy bolan döwürlerde daşary çykmaklygy azaltmaga synanyşyň. Daşary çykmaly bolsaňyz, allergenler bilen aragatnaşykdan gaça durmak üçin maska ​​we gözlük ýaly gorag enjamlaryny dakynyň.

2. Öýüňizdäki howany arassa saklaň

Howany howalandyrmak üçin penjireleri yzygiderli açyň, howadaky allergenleri süzmek üçin howa arassalaýjyny ulanyň we içerki howany arassa saklaň.

3. Immuniteti güýçlendiriň

Dogry iýmitlenmek, ortaça maşk etmek we ýeterlik uklamak arkaly bedeniňiziň immunitetini ýokarlandyryň we dem alyş ýollarynyň infeksiýalarynyň töwekgelçiligini azaldyň.

Ýürek-damar keselleri

1. Gan basyşyny gözegçilikde saklaň

Möwsüm çalşygy döwründe gan basyşynyň üýtgemelerini yzygiderli gözegçilikde saklaň. Eger gan basyşy örän üýtgeýän bolsa, wagtynda lukmana ýüz tutuň we lukmanyň ýolbaşçylygynda gan basyşyny peseldýän dermanlaryň dozasyny sazlaň.

2. Ýyly saklaň

Sowuklyk sebäpli gan damarlarynyň daralmagynyň öňüni almak we ýürege düşýän agramy artdyrmak üçin howa şertleriniň üýtgemegine görä wagtynda geýim geýiň.

3. Dogry iýmitleniň

Duz kabul edişini gözegçilikde saklamak we kaliý, kalsiý, magniý we banan, ispanak, süýt ýaly beýleki minerallara baý iýmitleri köp iýmek gan basyşynyň durnuklylygyny saklamaga kömek edip biler.

Allergik keseller

1. Allergenler bilen aragatnaşykdan gaça duruň

Allergenleriňizi düşünip, olar bilen aragatnaşykdan gaça duruň. Mysal üçin, eger sizde tozana allergiýa bolsa, tozan möwsüminde daşarda geçirilýän wagty azaldyň.

2. Neşe serişdeleriniň öňüni almak we bejermek

Allergiýa alamatlaryny ýeňilleşdirmek üçin lukmanyň görkezmesi astynda allergiýa garşy dermanlary dogry ulanyň. Agyr allergiki reaksiýalar üçin wagtynda lukmana ýüz tutuň.